Public debates / Stakeholder activities

Publiek debat en meningen van stakeholders

De meningen over genetisch gemodificeerde organismen in Nederland zijn nog steeds sterk verdeeld. De Commissie Van Dijk is er echter in geslaagd om een compromis te sluiten tussen de verschillende partijen over coëxistentie. Dit compromis is vastgelegd in het convenant coëxistentie primaire sector. Zoals gebruikelijk weerspiegelen de voorwaarden van dit compromis niet de standpunten van alle stakeholders.

Standpunten over coëxistentie

The Binnenhof houses the parliament and parts of the government.
The Binnenhof houses the parliament and parts of the government.
Regering

De Nederlandse overheid beschouwt biotechnologie als een belangrijke maatschappelijke ontwikkeling: innovatieve ontwikkelingen bieden grote kansen voor maatschappelijke thema’s in de gezondheidszorg, duurzame landbouw, het milieu en de industrie een oplossing te bieden. De overheid tracht deze ontwikkeling optimaal te benutten, maar realiseert zich dat garantie van veiligheid, transparante besluitvorming, keuzevrijheid en ethische acceptatie belangrijke voorwaarden zijn in deze ontwikkeling.
Er zijn meerdere ministeries, elk met hun eigen verantwoordelijkheid, op dit moment betrokken bij ontwikkelingen in de biotechnologie. Zelf-regulatie, een van de speerpunten van de overheid, is terug te vinden in het voorstel zoals dat door de commissie Van Dijk geformuleerd is.

Politieke partijen

De grootste Nederlandse politieke partijen zijn het CDA (Christen Democratisch Appèl), de PvdA (Partij van de Arbeid), de SP (Socialistische Partij) en de VVD (Volkspartij voor Vrijheid en Democratie).

Het CDA heeft een positieve houding tegenover genetische modificatie van planten daar waar deze bijdraagt aan een duurzame landbouw. Voor het CDA zijn een duidelijke ethische afweging, transparante licentie procedures en keuzevrijheid, zowel voor producenten als voor consumenten belangrijk.

De PvdA heeft de volgende houding tegenover coëxistentie:

  • Optimalistatie: pragmatische toepassing van plantengentechnologie kan bijdragen aan bijvoorbeeld verlaging van pesticidengebruik en verhoging van de productiecapaciteit.
  • Duurzaamheid: de groeiende teelt van genetisch gemodificeerde gewassen kan de goede eigenschappen van biologische en conventionele teelt combineren en zo duurzame groei en veilige producten waarborgen, met de juiste prijs-kwaliteit verhouding.
  • Algemeen: alle vormen van landbouw zijn geoorloofd. Zowel conventionele als ggo-teelt moet mogelijk zijn, op voorwaarde dat betrouwbaarheid, keuzevrijheid en het scheiden van productieketens worden gewaarborgd.

De SP ziet geen heil in biotechnologie in de landbouw. “Huidige toepassingen leveren vooral voordelen op voor multinationals, terwijl de onzekerheden voor mens, dier en milieu groot zijn. Ontwikkelingslanden hebben zelden baat bij gentechologie, aangezien de eigen agrarische ontwikkeling stagneert en de winsten grotendeels in de zakken van westerse multinationals belanden. De overheid zou niet moeten investeren in landbouwbiotechnologie, tenzij er een dringend publiek belang speelt waarvoor geen alternatieven voorhanden zijn”.

De VVD denkt positief over genetische modificatie in voedsel en is van mening dat huidige kennis op dit gebied toereikend is. Het is verantwoord, mits je bepaalde grenzen in acht neemt.

Biotechnologie industrie

De meerderheid van de Nederlandse biotechnologie bedrijven en verwante organisaties zijn verenigd in de Nederlandse Biotechnologie Associatie, de NIABA. Deze organisatie staat achter het voorstel over coëxistentie, maar vindt de teeltvrije zones te groot.

Dutch farmers agreed on co-existence measures.
Dutch farmers agreed on co-existence measures.
Agrarische sector

De organisaties verenigd in het Platform Aarde Boer Consument (ABC) staan terughoudend en pragmatisch tegenover het verbouwen van gg-gewassen in Nederland. Soms kan het mogelijkheden bieden, maar de voordelen van het telen van specifieke gewassen zijn beperkt. Het moet mogelijk blijven om in Nederland gg-gewassen te verbouwen. Consumenten en boeren moeten keuzevrijheid hebben. Volgens het platform vragen boeren naar producten die vrij zijn van milieu- of gezondheidsrisico’s. Dit is volgens het Platform ABC niet het geval met genetisch gemodificeerde gewassen. Zowel biologische als conventionele producten moeten ggo-vrij blijven, daarnaast moet uitkruising met wilde soorten voorkomen worden. Nieuwe inzichten op het gebied van coëxistentie moeten direct worden opgenomen in regelgeving. De wettelijke aansprakelijkheid moet goed gereguleerd zijn. De partij die verantwoordelijk is voor een vermenging of besmetting met gg-gewassen moet de schade betalen. Het platform heeft het convenant ondertekend.

De Nederlandse Land- en Tuinbouw Organisatie (LTO) staat positief tegenover agrarische toepassing van genetische modificatie. Daarbij zijn maatschappelijke acceptatie, keuzevrijheid en veiligheid voor mens, dier en milieu belangrijke voorwaarden. LTO accepteert vrijwillig de maatregelen die in het convenant coëxistentie zijn vastgelegd. Deze maatregelen worden onderdeel van Good Agricultural Practice in Nederland.

Humane en diervoeding industrie

De Nederlandse voedingsindustrie heeft tot op heden nog geen officieel standpunt ingenomen over coëxistentie.

Consumenten

De Nederlandse consument is beter geïnformeerd dan de meeste andere Europeanen. De Nederlandse bevolking staat pragmatisch tegenover biotechnologie, zoals blijkt uit een onderzoek van Schuttelaar & Partners. Daarnaast bestaat er in Nederland ook een kritische stroming, met name vanuit de kant van de NGO’s. 

Greenpeace, Friends of the Earth, XminY solidariteitsfonds, Milieudefensie, Goede Waar & Co, het Christelijk Ecologisch Netwerk, het Nederlands Platform Gentechnologie, A SEED Europe, Hivos en Wemos zijn een aantal NGO’s die kritisch staan tegenover genetisch modificatie in Nederland. Zij hebben zich verenigd in een coalitie en hebben een gezamenlijke website opgezet. Op 15 juni 2005 heeft deze coalitie een petitie aangeboden aan Nederlandse parlementsleden. Met deze petitie wilden ze aandacht vragen voor een gentechnologie-vrij Nederland. Ze riepen op om de teelt van gg-gewassen te stoppen en drongen aan op waarborg van de keuzevrijheid voor boeren en consumenten in de toekomst. Ook willen deze organisaties een nultolerantie voor vermenging tijdens teelt, wettelijke aansprakelijkheid van de producent of teler onder alle omstandigheden en registratie van de teelt in een openbaar register.

Geraadpleegde stakeholders

De Commissie Coëxistentie heeft voor het opstellen van het convenant coëxistentie alle geïnteresseerde stakeholders geraadpleegd, zoals boeren, zaadbedrijven, biotechnologiebedrijven, dier- en humane voedingsproducenten, NGO’s, consumenten groepen en regelgevende instanties.

Greenpeace protests against GMOs in many countries.
Greenpeace protests against GMOs in many countries.
Initiatieven tegen ggo’s

In Nederland zijn er – soms illegale - anti-ggo acties geweest, zoals het vernielen van proefvelden. In al deze gevallen zijn de daders niet bekend.

A SEED en XminY hebben in 2006 een aantal acties gevoerd nabij coëxistentie proefvelden. In 2007 hebben deze organisaties protesten georganiseerd in de buurt van geplande proefvelden.

In juli 2007 heeft Greenpeace het coëxistentie experiment van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselveiligheid met genetisch gemodificeerde maïs verstoord door alle bloemen in te pakken in plastic zakken. In mei 2006 protesteerde Greenpeace ook al tegen het experiment door spinazie te planten op het veld van het experiment. Greenpeace ging ervan uit dat de spinazie eerder zou opkomen en hiermee het experiment zou verstoren, dit bleek echter niet het geval.

A SEED en XminY solidariteitsfonds hebben tussen 13 en 15 augustus 2005 samen een boottocht georganiseerd om campagne te voeren voor ggo-vrije zones in Nederland waarbij verschillende steden in Noord-Nederland zijn bezocht. In deze steden wilden zij in gesprek treden met de lokale overheden. De gemeente Culemborg heeft zichzelf tot ggo-vrije uitgeroepen.




Regional Co-extra reporter /rapporteur:

Back to overview page for Netherlands


partnership Europa logo FP6 logo